Jongeren worden steeds vaker benaderd voor criminelen klusjes via social media en game platforms. Waar dit vroeger vooral gebeurde via straatcontact, verschuift het ronselen nu naar digitale omgevingen. Niet alleen social media platforms zoals Snapchat en Telegram spelen een rol; vaak begint het zelfs nog eerder, in de gamewereld, waar jongeren ontspannen, chatten en vriendschappen opbouwen. Ze spelen mee, bouwen vertrouwen op en trekken jongeren vervolgens richting privé kanalen op social media. Daar begint het echte manipuleren. Criminelen gebruiken misleidende beloftes zoals “Wil je snel geld verdienen?” of “Je hoeft bijna niks te doen.” Achter die onschuldige woorden blijkt echter vaak digitale uitbuiting te schuilen.
Hoe criminelen jongeren online misleiden
Jongeren vertellen dat ze via online games ineens iemand tegenkwamen die hen extra items gaf, hen hielp met levels of simpelweg “aardig deed”. Gaming is een veilige, ontspannen omgeving voor jongeren. Dat maakt het ook een ideale plek voor criminelen om contact te leggen zonder dat het direct opvalt.
Daarna volgt de overstap: de dader stelt voor om “even verder te praten op Snapchat” of “het makkelijker te maken via Telegram”. Kanalen waar berichten makkelijk anoniem te versturen zijn en snel weer verdwijnen na het lezen. Jongeren voelen zich gevleid of nieuwsgierig en gaan mee. Vanaf dat moment hebben criminelen precies wat ze nodig hebben: direct en ongefilterd contact.
Volgens de campagne van Beveiligingsnieuws worden jongeren benaderd door wat er op het eerste gezicht uitziet, als leeftijdsgenoten. De afzender vraagt bijvoorbeeld of iemand “even een pakketje kan aanpakken”, “even een rekening beschikbaar wil stellen” of “voor een kleine vergoeding iets wil bezorgen”. Jongeren denken dat het gaat om een simpele gunst of een makkelijke manier om geld te verdienen.
Maar er schuilt achter deze ogenschijnlijk onschuldige verzoeken vaak georganiseerde criminaliteit. Wat begint als een klein verzoek, verandert vaak in druk, dreigementen en manipulatie. Zodra ze eenmaal meedoen, voelt het voor hen alsof ze geen weg terug meer hebben.
Waarom jongeren hier zo vatbaar voor zijn
Jongeren bevinden zich in een fase waarin ze zoekende zijn, gevoelig voor waardering en nieuwsgierig naar kansen. Gaming en social media bieden dat continu: complimenten, spanning, status en het gevoel ergens bij te horen. Het is precies dat gevoel waarvan criminelen gebruikmaken.
Bovendien zien jongeren online een wereld waarin snel geld verdienen normaal lijkt. Influencers en contentmakers doen voorkomen alsof bijverdienen simpel is. Hierdoor herkennen jongeren niet altijd dat ze worden misleid, gemanipuleerd of uitgebuit.
Jongeren vinden het vaak lastig om toe te geven dat ze zijn benaderd, ze schamen zich of zijn bang dat ze in de problemen komen als ze iemand vertellen dat het contact “toch niet helemaal goed voelde”.
De impact op de toekomst en mentale gezondheid
Wat veel jongeren zich niet realiseren, is dat meedoen aan dit soort klusjes strafbaar is. Ze kunnen worden geregistreerd als medeplichtige, wat later gevolgen kan hebben voor hun studie, carrière of zelfs hun mogelijkheden om te reizen. Daarnaast ontstaat er vaak psychische druk. Dreigementen, schuldgevoel en voortdurende angst voor ontdekking zorgen ervoor dat jongeren lastig slapen, sneller stress ervaren en soms helemaal vastlopen.
Hoe we als samenleving jongeren sterker kunnen maken
Om jongeren te beschermen tegen criminele klusjes, is het belangrijk dat zij weten wat ze kunnen doen zodra iets niet klopt. Jongeren moeten herkennen wanneer iemand te veel interesse toont, ineens cadeaus geeft in een game of hen vraagt om over te stappen naar Snapchat of Telegram. Een simpele regel helpt al: wanneer iemand online vraagt om geheimhouding, haast of geld, is het nooit veilig. Door jongeren dit soort concrete aanwijzingen mee te geven, krijgen zij direct houvast.
Voor ouders is het waardevol om regelmatig korte gesprekken te voeren over wat hun kind online meemaakt. Niet door te controleren, maar door nieuwsgierig te zijn. Vragen als “Met wie game je eigenlijk?” of “Krijg je wel eens vreemde berichten?” geven jongeren ruimte om te delen zonder het gevoel dat ze iets fout doen. Ouders kunnen daarnaast bespreken dat het altijd oké is om hulp te vragen, zelfs als hun kind ergens in mee is gegaan.
Scholen kunnen ondersteuning bieden door dit onderwerp structureel te bespreken tijdens mentorlessen of in de klas. Docenten die signalen herkennen, zoals plots minder concentratie, spanning of nervositeit bij het checken van berichten, kunnen sneller ingrijpen. Door leerlingen scenario’s te laten oefenen en echte voorbeelden te bespreken, krijgen zij inzicht in hoe ronseling werkt en hoe ze zichzelf kunnen beschermen. Digiwijzer kan hierbij ondersteunen met lessen, digicoaches en ouderavonden, maar de basis ligt in duidelijke uitleg, open vragen en een veilige plek voor jongeren om hun verhaal te doen.
