Sextortion is geen ver-van-ons-bed-probleem meer. Integendeel. De recente strafzaak waarin het Openbaar Ministerie 12 jaar cel en tbs eiste tegen een verdachte in de grootste online misbruikzaak tot nu toe, laat zien hoe groot de impact is.
We moeten verder kijken dan alleen de strafzaak. Want achter elk nieuwsbericht zitten slachtoffers. En achter elk slachtoffer zit een verhaal van manipulatie, druk en schaamte.
Wat is sextortion?
Sextortion betekent dat iemand wordt afgeperst met intieme beelden. Vaak begint het via sociale media, een game of een chatapp. Eerst lijkt het contact onschuldig. Vervolgens wordt er gevraagd om een foto of video.
Na het ontvangst slaat de sfeer om. De dader dreigt om het beeldmateriaal te verspreiden. Soms wordt geld geëist. In andere gevallen moeten nieuwe beelden worden gestuurd.Volgens onder meer Slachtofferhulp Nederland, Offlimits en Slachtofferwijzer neemt het aantal meldingen toe. Bovendien blijkt uit recente berichtgeving dat online seksueel misbruik onder tieners op grote schaal voorkomt. Sextortion is dus geen incident, maar een structureel probleem.
Twee vormen van sextortion
Hoewel de werkwijze verschilt, draait het altijd om macht en controle.
Financiële sextortion
De dader dreigt om beelden naar familie, vrienden of school te sturen. Hierbij wordt er geld geëist om de beelden niet te versturen. Vaak begint het met een klein bedrag. Daarna volgen nieuwe eisen. Het stopt namelijk wanneer er is betaald. Daardoor raken slachtoffers in paniek. Bovendien voelen zij zich verantwoordelijk, terwijl zij dat niet zijn.
Mentale of seksuele sextortion
Bij deze vorm draait het om langdurige psychische druk. Slachtoffers moeten nieuwe beelden sturen of seksuele handelingen uitvoeren via video. In de meest recente zaak wordt er zelfs gesproken over “sextorture”. Dat onderstreept hoe heftig en langdurig de druk kan zijn. Schaamte en angst zorgen er vervolgens voor dat slachtoffers zwijgen.
Wat laat de actualiteit zien?
De recente grote strafzaak in Nederland toont de ernst van sextortion. Volgens berichtgeving van onder andere NOS, NU.nl en het OM gaat het om tientallen slachtoffers. Zo zijn er namen van 120 slachtoffers gevonden. De politie benaderde 44 slachtoffers met de vraag of zij aangifte wilden doen. Dat wilde niet iedereen. De strafeis van 12 jaar cel en tbs is uitzonderlijk zwaar.
Bovendien benadrukt justitie dat digitale misdrijven steeds professioneler worden. Dat betekent dat ook preventie professioneler moet worden.
Waarom digitale weerbaarheid cruciaal is
Sextortion draait om meer dan techniek. Het draait om gedrag, vertrouwen en manipulatie. Daarom is digitale weerbaarheid zo belangrijk.
Digitale weerbaarheid betekent dat jongeren risico’s herkennen. Maar ook dat zij grenzen leren aangeven. Daarnaast moeten zij weten hoe daders te werk gaan. Bovendien helpt digitale weerbaarheid om schaamte te doorbreken. Want wie begrijpt dat manipulatie bewust wordt ingezet, voelt minder schuld.
Daarnaast is het belangrijk dat jongeren weten dat beelden zich razendsnel kunnen verspreiden. Zodra iets online staat, verlies je controle. Daarom moeten we niet alleen waarschuwen, maar ook uitleggen hoe druk en groepsdynamiek werken.Ten slotte vraagt digitale weerbaarheid om oefening. Je leert het niet door één gesprek. Je leert het door herhaling, voorbeelden en open gesprekken.
Waarom dit onderwerp nú prioriteit moet krijgen
Allereerst omdat jongeren steeds meer via beeld communiceren. Daarnaast worden sociale media steeds realistischer en overtuigender. Nepaccounts zijn nauwelijks te onderscheiden van echte profielen.
Het blijkt uit hulporganisaties dat slachtoffers vaak als eerste zeggen: “Ik heb iets stoms gedaan.” Dat schuldgevoel zorgt voor stilte. En stilte geeft daders macht. Daarom zouden scholen en ouders het onderwerp actief moeten benoemen. Niet pas als het misgaat, maar preventief. Want digitale veiligheid is geen bijzaak meer. Het is een basisvaardigheid.
