Steeds meer jongeren zoeken hun weg online. Dat is niet nieuw. Toch laat recent onderzoek zien dat er een zorgelijke ontwikkeling speelt. Jongeren die worden afgewezen door vrienden, blijken sneller op zoek te gaan naar grensoverschrijdende media.
Dat betekent dat sociale ervaringen in het echte leven direct invloed hebben op wat jongeren online zien en doen. En juist daar ontstaan nieuwe risico’s.
Wat zegt het onderzoek over afgewezen jongeren en grensoverschrijdende media?
Uit onderzoek blijkt dat jongeren die sociale afwijzing ervaren, gevoeliger zijn voor prikkelende en grensoverschrijdende content. Denk aan gewelddadige beelden, extreme video’s of seksueel getinte content. Deze bevinding komt uit recent onderzoek van de Vrije Universiteit. De verklaring is deels psychologisch. Jongeren die zich buitengesloten voelen, zoeken vaker naar manieren om met die gevoelens om te gaan.
Online platforms bieden dan een snelle uitweg. Ze geven afleiding, maar ook een gevoel van controle of erkenning. Tegelijkertijd sturen algoritmes dit gedrag verder aan. Zodra een jongere één keer op dit. soort content klikt, volgt er vaak meer van hetzelfde. Hierdoor kan iemand ongemerkt steeds dieper in dit soort content belanden.
Waarom afwijzing zo’n grote impact heeft
Afwijzing hoort bij opgroeien. Toch is de impact tegenwoordig anders dan vroeger. Jongeren leven namelijk in een wereld waarin sociale status constant zichtbaar is. Likes, views en groepsapps versterken het gevoel van erbij horen of juist buitengesloten worden.
Daardoor kan een kleine sociale afwijzing groter aanvoelen dan het is. Bovendien blijft het vaak niet bij één moment. Online gaat het namelijk door. Denk aan niet toegevoegd worden aan een groepschat of genegeerd worden op social media. Juist op dat moment zoeken jongeren sneller naar alternatieven. En die vinden ze online, soms op plekken die niet passend zijn voor hun leeftijd.
De rol van algoritmes en platforms
Social media platforms zijn gebouwd om aandacht vast te houden. Dat doen ze door content te tonen die aansluit bij gedrag en emoties. Wanneer een jongere zich somber of boos voelt, kan dat invloed hebben op wat hij of zij aanklikt. Vervolgens versterken algoritmes dit patroon. Daardoor kan grensoverschrijdende media steeds normaler lijken.
Dit is precies waar het risico zit. Jongeren zijn nog volop in ontwikkeling. Ze hebben vaak nog niet de vaardigheden om kritisch te kijken naar wat ze zien. Hierdoor kan hun beeld van de wereld en relaties worden beïnvloed.
Wat verstaan we onder grensoverschrijdende media?
Grensoverschrijdende media is een breed begrip. Het gaat om content die over grenzen heen gaat, zowel emotioneel als sociaal. Denk bijvoorbeeld aan:
- Gewelddadige video’s of schokkende beelden
- Seksueel expliciete content
- Content waarin risicogedrag wordt aangemoedigd
- Online challenges die gevaarlijk kunnen zijn
Hoewel niet alle content direct schadelijk lijkt, kan herhaling wel degelijk effect hebben. Zeker als jongeren hier gevoelig voor zijn door hun situatie.
Wat kunnen scholen en ouders doen?
Het is belangrijk om niet alleen naar het scherm te kijken, maar juist naar wat daarachter speelt. Gedrag online is vaak een signaal van hoe een jongere zich voelt. Daarom is het goed om:
- In gesprek te blijven over online gedrag
- Aandacht te hebben voor sociale dynamiek in de klas
- Jongeren te leren kritisch te kijken naar content
- Signaleren wanneer gedrag verandert
Daarnaast helpt het om jongeren weerbaar te maken. Niet door alles te verbieden, maar door inzicht te geven. Waarom zie je bepaalde content? Wat doet dat met je?
Samen werken aan digitale weerbaarheid
Jongeren hebben begeleiding nodig in hoe ze omgaan met media. Zeker wanneer emoties een rol spelen. Daarom is het belangrijk dat scholen hier structureel aandacht aan besteden. Jongeren weten vaak wel dat bepaalde content niet goed is. Maar ze begrijpen niet altijd waarom ze er toch naar blijven kijken.
Afgewezen jongeren en grensoverschrijdende media vormen samen een risico dat vaak onder de radar blijft. Toch is het een belangrijk signaal. Het laat zien hoe offline en online gedrag met elkaar verweven zijn. Door hier bewust mee om te gaan, kunnen we voorkomen dat jongeren verder afglijden in schadelijke content. Dat vraagt om samenwerking tussen school, ouders en leerlingen.
