Steeds meer jongeren gebruiken AI in de klas, voor school werk en thuis. Maar waar ligt de grens tussen hulp en misbruik? Uit onderzoek van NOS Stories blijkt dat een groot deel van de scholieren regelmatig tools zoals ChatGPT inzetten voor hun huiswerk, toetsen en verslagen. De meningen daarover lopen flink uiteen: is het valsspelen of gewoon slim gebruik maken van technologie?
AI in de klas: het nieuwe normaal?
“Ja, ik gebruik AI eigenlijk best vaak.” Een uitspraak die veel scholieren herkennen. Sommigen schakelen AI in voor het maken van samenvattingen, het controleren van teksten of om vragen te beantwoorden. Anderen gaan verder en laten hele werkstukken genereren. Soms zelfs tijdens toetsen.
Dit gebruik is niet zonder risico. Meerdere jongeren vertellen dat ze betrapt zijn en daar een onvoldoende voor kregen. Toch is AI inmiddels zo ingeburgerd dat het bijna niet meer weg te denken is uit het klaslokaal.
Uit de enquête van NOS blijkt dat ruim 40% van de middelbare scholieren AI wekelijks gebruikt voor schooltaken. Jongeren zijn creatief in hoe ze het inzetten, van het schrijven van betogen tot het voeren van gesprekken met fictieve klanten voor schoolopdrachten.
De voordelen van AI in het onderwijs
Voor leerlingen die moeite hebben met taal, concentratie of plannen, is AI een waardevol hulpmiddel. Mits goed ingezet.
- Tijdbesparing: AI kan helpen bij het nakijken van werk of het voorbereiden van lesmateriaal.
- Persoonlijke begeleiding: AI kan lesstof aanpassen aan het niveau van de leerling.
- Creativiteit en inspiratie: AI kan leerlingen helpen nieuwe ideeën te bedenken en teksten te structureren.
- Inclusiviteit: Denk aan taalhulp of ondersteuning voor leerlingen met een beperking.
Maar er zijn ook nadelen
De risico’s zijn minstens zo groot. Denk aan:
- Afname van kritisch denken: als AI al het denkwerk overneemt, leert de leerling minder.
- Risico op plagiaat: teksten kunnen gekopieerd worden zonder bronvermelding.
- Verlies van eigen werk: docenten herkennen snel wanneer een tekst niet van de leerling zelf komt.
- Ongelijkheid: niet alle leerlingen hebben gelijke toegang tot AI-tools of weten hoe ze ermee moeten werken.
Bovendien blijkt dat docenten AI-teksten steeds vaker herkennen. Denk aan taalgebruik dat niet past bij de leerling of formuleringen die letterlijk uit AI-tools komen. Toch twijfelen scholen ook aan de betrouwbaarheid van detectietools, die soms onterecht signaleren dat iets door AI is geschreven.
Wat doen scholen?
Omdat het lastig is om AI-gebruik te controleren, passen steeds meer scholen hun werkwijze aan:
- Verslagen worden in de klas geschreven.
- Er zijn vaker mondelinge overhoringen.
- Toetsen worden aangepast om AI-gebruik te beperken.
Andere scholen kiezen juist voor een open aanpak. Zij laten leerlingen AI juist gebruiken als onderdeel van het leerproces, mits er duidelijke begeleiding is.
En de politiek?
Volgens de staatssecretaris van Onderwijs zijn er op dit moment nog geen landelijke regels voor AI-gebruik op scholen. Scholen moeten zelf experimenteren en ontdekken wat werkt. De overheid ziet het als haar taak om scholen daarin te ondersteunen, zodat AI op een verantwoorde en veilige manier wordt gebruikt.
Leren omgaan met AI: een taak voor het onderwijs
Bij Digiwijzer zien we AI niet als bedreiging, maar als kans. Maar dan wél onder de juiste begeleiding. Onze digicoach geeft lessen over digitale vaardigheden en mediawijsheid. We leren leerlingen hoe ze technologie kritisch en slim kunnen inzetten. Niet om werk over te nemen, maar om beter te begrijpen, te oefenen en te groeien.
We helpen scholen ook met praktische handvatten: hoe pas je je onderwijs aan, hoe herken je AI-gebruik, en hoe houd je het gesprek open met leerlingen?
Niet verbieden, maar begeleiden
AI is een blijver. Het heeft weinig zin om het gebruik ervan te verbieden. Wat wel zin heeft? Jongeren begeleiden in slim, ethisch en effectief gebruik. Zodat ze leren met technologie, in plaats van dat ze erdoor worden overgenomen.
Wil je weten hoe Digiwijzer jouw school kan ondersteunen bij dit thema? Neem dan contact op met het team van Digiwijzer. Samen zorgen we ervoor dat AI geen sluipweg wordt, maar een leerweg.
