ChatGPT heeft een nieuwe update gelanceerd die vooral gericht is op jongeren. Ouders kunnen voortaan meldingen ontvangen als hun kind “zorgelijke berichten” stuurt. De chatbot herkent signalen die kunnen wijzen op mentale nood, en stuurt in dat geval een waarschuwing. Tegelijkertijd beperkt ChatGPT automatisch bepaalde functies voor jonge gebruikers, zoals het genereren van beelden of het gebruik van spraak.
Ouders kunnen hun eigen account koppelen aan dat van hun kind. Pas dan wordt het ouderlijk toezicht actief. De inhoud van gesprekken blijft privé, maar ouders krijgen een seintje als er iets zorgelijks wordt opgemerkt. Dat lijkt een goede stap richting meer online veiligheid, maar de update roept ook vragen op. Hoe ver mag toezicht gaan? En wat betekent dit voor de digitale zelfredzaamheid van jongeren?
Wat kun je als ouder nu precies?
Met het nieuwe ouderlijk toezicht krijgen ouders meer mogelijkheden om het gebruik van ChatGPT door hun kind te beheren. Zodra een ouderaccount gekoppeld is aan een kinderaccount, kunnen ouders onder andere zien wanneer en hoe vaak ChatGPT wordt gebruikt, en tijdslimieten of rusttijden instellen, bijvoorbeeld dat het kind de chatbot niet meer kan gebruiken na bedtijd. Daarnaast kunnen bepaalde functies worden uitgeschakeld, zoals het genereren van afbeeldingen of het voeren van gesproken gesprekken met de chatbot.
Belangrijker nog: als ChatGPT zorgelijke uitspraken detecteert, bijvoorbeeld over zelfbeschadiging of depressieve gevoelens, ontvangen ouders een melding. Ze krijgen daarbij geen volledig gesprek te zien, maar wél een signaal dat er mogelijk iets aan de hand is. Zo blijft de privacy van het kind grotendeels behouden, terwijl ouders toch beter kunnen ingrijpen als dat nodig is.
Om misstanden te voorkomen beoordelen menselijke moderators bij OpenAI eerst of de melding terecht is. Ouders kunnen de instellingen zelf aanpassen of tijdelijk uitschakelen. Zo biedt de update een mix van controle en vertrouwen, al blijft de juiste balans afhankelijk van hoe je er als ouder mee omgaat.
De balans tussen veiligheid en privacy
De update van ChatGPT is bedoeld om jongeren te beschermen tegen risico’s, maar het is een dunne lijn tussen bescherming en privacy. Het systeem stuurt meldingen bij zorgelijke uitspraken, maar geeft geen context. Dat kan verwarring oproepen: wat als een jongere gewoon iets bespreekt voor schoolonderzoek, of een grap maakt die verkeerd wordt geïnterpreteerd?
We zien dagelijks hoe belangrijk vertrouwen is in de digitale opvoeding. Ouderlijk toezicht kan alleen werken als jongeren begrijpen waarom het wordt ingezet. Een plotselinge melding zonder uitleg kan juist het tegenovergestelde effect hebben: jongeren kunnen zich gecontroleerd voelen en minder vrij uiten. Daarom is het cruciaal dat ouders vooraf met hun kind bespreken wat de functie doet en waarom ze die willen gebruiken.
Digitale geletterdheid in de praktijk
De update laat zien hoe snel AI-technologie zich ontwikkelt, maar ook hoe belangrijk het is dat jongeren begrijpen wat er achter die technologie schuilgaat. Wanneer een algoritme beslist of een bericht ‘zorgelijk’ is, komt er meer bij kijken dan alleen techniek. Het gaat over ethiek, context en menselijkheid.
Binnen de lessen van Digiwijzer werken we dagelijks aan die bewustwording. Onze digicoaches bespreken met leerlingen wat kunstmatige intelligentie kan, maar vooral wat het níet kan. Zo leren jongeren kritisch denken over digitale systemen, begrijpen ze hoe data wordt gebruikt en beseffen ze waarom menselijke controle altijd nodig blijft.
De update van ChatGPT kan dus ook een kans zijn. Scholen kunnen deze ontwikkeling gebruiken in hun lessen over mediawijsheid en digitale weerbaarheid. Het biedt een actueel voorbeeld waarmee leerlingen leren nadenken over privacy, algoritmes en online gedrag.
Wat ouders kunnen doen
De nieuwe ouderlijke functies van ChatGPT kunnen waardevol zijn, maar alleen als ze in balans worden gebruikt. Ouders doen er goed aan eerst in gesprek te gaan met hun kind voordat ze de functie activeren. Leg uit wat het systeem doet, wanneer er meldingen kunnen komen en dat het bedoeld is om te helpen, niet om te controleren.
Ook blijft het belangrijk om jongeren aan te moedigen om offline steun te zoeken als ze ergens mee zitten. ChatGPT kan een hulpmiddel zijn, maar nooit een vervanging voor echt contact. Ouders kunnen deze update daarom beter zien als een aanleiding om te praten, niet als een oplossing op zichzelf.
De rol van scholen en Digiwijzer
Voor scholen biedt deze ontwikkeling een unieke kans om actuele thema’s rondom AI en online veiligheid in de klas te brengen. Wat betekent privacy in een tijd waarin kunstmatige intelligentie meeleest? Hoe werkt een meldingssysteem technisch? En wat zijn de risico’s als we AI te veel vertrouwen?
Het team van Digiwijzer helpt scholen om dit soort vragen bespreekbaar te maken. Met lessen, digicoaches en trainingen over digitale geletterdheid leren leerlingen hoe ze veilig, bewust en kritisch omgaan met technologie. Zo bouwen we samen aan digitale weerbaarheid, niet door angst of controle, maar door kennis, gesprek en inzicht.
