Schokkende geweld video’s circuleren steeds vaker onder jongeren. Op veel middelbare scholen gaan beelden rond van mishandelingen, steekincidenten en ander extreem geweld. Deze video’s worden gedeeld via WhatsApp, Snapchat of Telegram en bereiken vaak ook jongeren die hier niet om hebben gevraagd.
Deze beelden kunnen een diepe indruk maken. Ouders en scholen worstelen met dezelfde vraag: wat moet je doen als een kind hiermee wordt geconfronteerd?
Waarom worden geweldsvideo’s zo vaak doorgestuurd?
Jongeren delen geweldsvideo’s zelden met kwade bedoelingen. Vaak gaat het om nieuwsgierigheid, groepsdruk of het gevoel dat je moet meekijken om erbij te horen. Soms wordt een video gedeeld om te choqueren of om te laten zien dat iemand ‘tegen een stootje kan’.
Sociale media versterken dit gedrag. In groepsapps worden video’s snel doorgestuurd, vaak zonder erbij stil te staan wat dit met anderen doet. Ze beseffen vaak niet dat het gaat om geweld tegen een écht persoon. Eén klik kan genoeg zijn om een schokkend beeld opnieuw te verspreiden.
Wat doet het met jongeren om video’s over geweld te zien?
Het zien van extreem geweld kan heftige reacties oproepen. Sommige jongeren schrikken of worden angstig, anderen lijken onverschillig maar dragen de beelden wel degelijk met zich mee en blijven er in hun hoofd mee rondlopen.. Slaapproblemen, spanning en concentratieverlies liggen op de loer.
Daarnaast bestaat het risico dat geweld genormaliseerd wordt. Als jongeren dit soort beelden vaak zien, kan het gevoel ontstaan dat geweld ‘erbij hoort’. Dat maakt het extra belangrijk om hier actief over in gesprek te gaan.
Extra aandacht voor leerlingen met andere emotionele behoeften
Bij sommige leerlingen, waaronder leerlingen in het speciaal (basis) onderwijs, vraagt de omgang met geweld video’s extra aandacht. Deze jongeren ervaren emoties, prikkels en beelden vaak anders dan hun leeftijdsgenoten. Daardoor kan het lastiger zijn om direct in te schatten hoe ernstig of ingrijpend zulke beelden zijn.
Het gaat hierbij niet om onverschilligheid. Vaak ontbreekt het overzicht van de emotionele context om te voelen wat het zien van geweld met een ander kan doen. Voor sommige leerlingen voelt een video meer als ‘een beeld’ dan als een situatie waarin een persoon daadwerkelijk pijn ervaart. Dat maakt het lastiger om de gevolgen goed te overzien.
Wat doe je als een kind wordt geconfronteerd met schokkende beelden?
Wanneer een kind vertelt dat het een geweldsvideo heeft gezien, is het belangrijk om rustig te blijven. Luister zonder oordeel en stel open vragen. Vraag wat hij of zij precies heeft gezien en hoe het bij hen terecht kwam. Vermijd boosheid of verwijten. Zeg liever dat het goed is dat je kind het vertelt. Dat geeft veiligheid en vergroot de kans dat een kind ook in de toekomst naar je toe komt.
Bespreek waarom verder delen schadelijk is voor anderen én voor henzelf en leg uit waarom deze geweldsvideo’s niet normaal zijn. Help je kind om de video te verwijderen en laat zien hoe melden werkt binnen een platform. Veel jongeren weten niet dat dit kan. Samen melden draagt bij aan verantwoordelijk online gedrag. Het inschakelen van ouderlijk toezicht op het platform kan waardevol zijn. Zo bescherm je je kind online én leer je samen bewuste keuzes maken.
Wanneer schakel je school of extra hulp in?
Als blijkt dat geweldsvideo’s structureel rondgaan binnen een school, is het belangrijk dit te bespreken. Niet om te straffen, maar om het onderwerp bespreekbaar te maken. Waarom zijn dit soort video’s onacceptabel en hoe komt het dat mensen toch dit soort video’s maken en delen. Scholen spelen een grote rol in preventie. Door het thema klassikaal te bespreken, leren jongeren dat blokkeren en melden sterke keuzes zijn.
Jongeren moeten leren wat online geweld met hen doet maar ook met andere mensen doet en welke verantwoordelijkheid zij hebben bij het delen van beelden. Mediawijsheid en groepsdruk zijn hierin belangrijke thema’s. Digitale trends veranderen snel en wat vandaag rondgaat, kan morgen weer anders zijn.
Video’s met gewelddadige beelden verdwijnen niet vanzelf van sociale media. Daarom is het belangrijk dat jongeren leren hoe ze hiermee om kunnen gaan. Dat vraagt om open gesprekken thuis en duidelijke begeleiding op school.
