Waarom slapen jongeren vaak slecht? Eén van de grote boosdoeners is het blauwe licht van schermen. Denk aan telefoons, tablets en laptops. Dit lijkt onschuldig, maar onderzoek toont aan dat blauw licht een directe invloed heeft op de kwaliteit van slaap. In deze blog leggen we uit wat blauw licht doet met slaap en wat je eraan kunt doen.
Wat is blauw licht en waarom is het belangrijk?
Blauw licht is een vorm van zichtbaar licht met een korte golflengte en hoge energie. Het komt voor in daglicht, maar ook in beeldschermen van telefoons, tablets en computers. Overdag helpt het ons om alert te blijven. Maar in de avond, vlak voor het slapen, kan blootstelling aan blauw licht het natuurlijke slaapritme flink verstoren.
De reden? Blauw licht remt de aanmaak van melatonine, het hormoon dat je lichaam vertelt dat het tijd is om te slapen. Hierdoor val je minder snel in slaap en wordt je nachtrust oppervlakkiger.
Jongeren en schermgebruik in de avond
Uit onderzoek van KRO-NCRV blijkt dat jongeren gemiddeld 1 tot 3 uur voor het slapengaan nog op hun telefoon zitten. En dat heeft gevolgen: schermgebruik vlak voor bedtijd zorgt ervoor dat jongeren later in slaap vallen en vermoeider wakker worden.
Ook op school zien ze de effecten. Leerlingen die structureel te weinig slapen, hebben meer moeite met concentreren, presteren slechter en voelen zich somberder. Als scholen en ouders deze patronen herkennen, kunnen zij hier iets aan doen en dat begint bij bewustwording.
Wat zegt de wetenschap?
Uit meerdere studies blijkt dat mensen die ’s avonds worden blootgesteld aan blauw licht tot wel 1,5 uur later in slaap vallen. Ook neemt de hoeveelheid diepe slaap af, waardoor het lichaam zich minder goed herstelt.
Hoewel veel smartphones inmiddels een nachtmodus of blauwlichtfilter hebben, blijkt uit onderzoek dat deze functies het effect van blauw licht slechts beperkt verminderen. De schermen worden weliswaar warmer van kleur, maar de helderheid én de mentale alertheid blijven vaak hoog. Jongeren blijven geprikkeld door notificaties, berichten of video’s, ongeacht de kleur van het licht. Het gebruik van nachtmodus wekt daardoor een vals gevoel van veiligheid: het lijkt alsof het ‘wel meevalt’, terwijl de hersenen nog altijd onvoldoende tot rust komen. De beste oplossing blijft simpel: leg het scherm minimaal een uur voor het slapengaan aan de kant.
Slaap begint met bewust schermgebruik
De invloed van blauw licht op slaap is geen vaag gezondheidsverhaal, maar een concreet probleem dat steeds meer jongeren raakt. Door bewust om te gaan met schermtijd in de avond en het gesprek daarover open te voeren, kunnen ouders, leerkrachten én jongeren zelf veel winst behalen. Een goede nachtrust is tenslotte de basis voor een gezonde ontwikkeling, betere schoolprestaties en meer veerkracht. En dat begint bij iets ogenschijnlijk kleins: op tijd het scherm uitzetten.
