Online shoppen is populair onder jongeren. Platforms zoals Vinted, Etsy, Marktplaats en Facebook Marketplace lijken ideaal om goedkope deals te scoren. Toch schuilt er een nieuw gevaar: AI-gegenereerde afbeeldingen van producten die in werkelijkheid niet bestaan. Hierdoor lijkt een sneaker, tas of gadget écht, maar blijkt het in de praktijk een nep product of zelfs een niet-bestaand item te zijn.
Hoe werkt de truc met AI-afbeeldingen?
Verkopers gebruiken AI-tools om overtuigende productfoto’s te maken. Deze beelden tonen vaak een perfecte sneaker, gameconsole of designer-item zonder duidelijke foutjes. Toch ontbreekt er iets: het product bestaat simpelweg niet. In de meeste gevallen gebruiken verkopers maar één afbeelding of een serie beelden die allemaal nét iets te perfect zijn.
Daarnaast melden consumenten steeds vaker dat wanneer zij een product kochten via Vinted of Etsy een totaal ander product kregen of helemaal geen pakketje. Extra misleidend is dat er op Etsy en Facebook Marketplace reviews worden ingezet om de illusie van betrouwbaarheid te vergroten.
Herken de signalen van AI-nep producten
Een belangrijk signaal van nep producten en AI is dat je vaak maar één beeld ziet van het item. Als een productfoto steeds vanuit dezelfde hoek wordt getoond, is dat verdacht. Daarnaast lijken AI-afbeeldingen vaak té perfect: naden, logo’s of details kloppen net niet en zien er onnatuurlijk uit. Ook kan een reverse image search of een tool zoals Google Lens onthullen dat de foto nergens anders online voorkomt. Dat is een duidelijke aanwijzing dat het beeld met AI is gemaakt. En ten slotte geldt: als een aanbieding te mooi lijkt om waar te zijn, bijvoorbeeld een gloednieuwe iPhone voor een spotprijs, dan is de kans groot dat het om een nep product gaat.
Wat betekent dit voor jongeren?
Veel jongeren hebben nog weinig ervaring met online kopen en zijn dus een makkelijke prooi. Ze zien een goede deal en denken slim te shoppen, maar raken hun geld kwijt of krijgen iets waardeloos toegestuurd. Dat kan leiden tot wantrouwen in online platforms en stress bij ouders.
Omdat jongeren extra kwetsbaar zijn, is het belangrijk dat ouders en scholen dit gesprek actief voeren. Praat met jongeren over hun online aankopen en laat zien hoe ze zelf kunnen checken of iets nep is. Een praktische oefening kan zijn om samen een reverse image search te doen of reviews kritisch te analyseren. Zo leren ze dat zelfs reviews niet altijd te vertrouwen zijn.
Bij Digiwijzer vinden we het belangrijk dat jongeren weerbaar worden in een digitale wereld die steeds slimmer misleidt. In onze lessen over mediawijsheid en digitale veiligheid leren leerlingen kritisch kijken naar online beelden. Onze digicoaches geven praktische tips en oefenen samen met jongeren hoe ze nep producten en AI-foto’s kunnen ontmaskeren. Zo zorgen we dat zij zelfverzekerd en veilig online keuzes maken.
