Jongeren groeien op met telefoons, tablets en laptops. Daardoor lijkt het alsof ze vanzelf digitale experts zijn. Toch merken wij iedere dag in de klas dat dit niet klopt. Leerlingen zijn wél handig met scrollen en swipen, maar missen vaak de basis: veilig werken, kritisch denken, betrouwbare informatie herkennen en begrijpen hoe digitale prikkels hun keuzes beïnvloeden. Daarom is digitale vaardigheid niet iets wat je “vanzelf” leert, maar iets wat je moet oefenen en precies daarbij helpt Digiwijzer.
Waarom digitale vaardigheid geen digitale wijsheid is
Volgens het Trimbos-instituut moet digitale opvoeding verder gaan dan alleen “hoe een computer werkt”. Jongeren moeten begrijpen hoe platforms hen sturen, hoe hun gegevens worden gebruikt en hoe digitale verleidingen hun gedrag beïnvloeden. Zonder die kennis blijven ze kwetsbaar. Ze herkennen nepaccounts niet goed, klikken te snel op verdachte links of bewaren hun schoolbestanden onveilig.
Leerlingen kunnen razendsnel TikTok bedienen, maar weten niet hoe ze een bestand opslaan, een bron controleren of phishing herkennen. Dat levert frustratie, risico’s en achterstanden op.
Waarom jonge kinderen al vroeg achter een scherm zitten
Uit onderzoek van het Trimbos-instituut blijkt dat jonge kinderen vaker zonder begeleiding achter een scherm zitten. Dat gebeurt meestal uit gemak: schermen geven rust, afleiding en structuur in een drukke dag. Maar zonder uitleg of supervisie leren kinderen vooral gebruik, geen begrip. Daardoor zien ze niet goed welke risico’s online spelen, of hoe prikkels hun gedrag beïnvloeden.
Bovendien tonen onderzoeken dat veel ouders worstelen met het stellen van grenzen. Het aanbod is groot, apps zijn aantrekkelijk en kinderen zijn nieuwsgierig. Daardoor schuiven grenzen soms op.
Nieuwe adviezen: wacht langer met sociale media
De Rijksoverheid adviseerde scholen en ouders onlangs om jongeren tot 15 jaar weg te houden van sociale media. Dat advies is duidelijk: jongeren hebben tijd nodig om weerbaarheid, empathie en kritisch denkvermogen te ontwikkelen. Sociale media kunnen die ontwikkeling verstoren door groepsdruk, uitdagingen, 24/7 bereikbaarheid en algoritmen die kinderen voortdurend aan het scherm houden.
Dat laten onderzoeken en praktijkervaringen zien. Jongeren voelen sociale druk om snel te reageren. Ze vergelijken zichzelf met anderen. En ze krijgen content te zien die hun zelfbeeld sterk beïnvloedt. Hierdoor ontstaat een wereld die spannend en tegelijkertijd complex is.
Opgroeien met een scherm vraagt om begeleiding, structuur en uitleg
Schermgebruik is niet automatisch slecht. Het hangt af van hoe, wanneer en waarmee kinderen bezig zijn. Daarom werkt schermwijsheid het best als kinderen oefenen met:
- Pauzes nemen,
- Meldingen beheren,
- Aandacht verdelen,
- Online verleidingen herkennen,
- En digitale risico’s begrijpen.
Omdat deze vaardigheden niet vanzelf ontstaan, hebben jongeren duidelijke begeleiding nodig. Ouders, leerkrachten en opvoeders spelen hierin een grote rol. Door gesprekken, regels, uitleg en gezamenlijke keuzes ontstaat inzicht.
Volgens opvoedexperts is het belangrijk dat ouders niet alleen grenzen stellen, maar ook samen met hun kinderen ontdekken hoe schermen werken. Daardoor voelt online gedrag minder als een strijd en meer als een gezamenlijke zoektocht.
Hoe Digiwijzer hierbij ondersteunt
Bij Digiwijzer zien wij dat jongeren veel baat hebben bij praktische lessen. In de klas oefenen we met echte situaties die zij herkennen: van meldingen tot groepsapps en van nepaccounts tot algoritmen. Daardoor begrijpen ze beter hoe technologie werkt en waarom bewust gedrag nodig is.
We geven daarbij ook aandacht aan digitale balans. Want jongeren moeten leren omgaan met prikkels, concentratieverlies en sociale druk. In onze lessen krijgen ze praktische handvatten die ze dezelfde dag nog kunnen gebruiken, thuis én op school.
Daarnaast betrekken we ouders en leerkrachten. Via ouderavonden en trainingen laten we zien hoe zij schermgedrag kunnen begeleiden zonder strijd. Zo ontstaat de driehoek die werkt: ouders – leerlingen – school.
Wie meer verdieping zoekt, vindt die in onze verschillende oplossingen voor scholen. Hiermee bouwen we stap voor stap aan digitale weerbaarheid.
Opgroeien met een scherm is normaal. Maar goed omgaan met schermen leer je niet vanzelf. Het vraagt om uitleg, oefening en samenwerking. Wil je dat jouw leerlingen slimme, veilige en bewuste keuzes maken in een wereld vol schermen?
