TikTok is niet meer weg te denken uit het leven van jongeren. De app wordt dagelijks gebruikt als bron van vermaak, informatie en inspiratie. Maar achter de ogenschijnlijk onschuldige stroom van korte video’s schuilt een minder vrolijk verhaal: steeds meer jongeren ontwikkelen een negatief zelfbeeld. Wat is de impact van TikTok op het zelfbeeld van jongeren?
De kracht van visuele vergelijking
TikTok is een zogenaamd highly visual social media platform. Jongeren worden er continu blootgesteld aan beelden van ‘perfecte’ lichamen, bewerkte gezichten en populaire filters. Uit een grootschalige studie van de Universiteit Gent blijkt dat er een duidelijk verband is tussen de intensiteit van TikTok-gebruik en lichaamsontevredenheid bij jongeren. Vooral passieve gebruikers, die enkel scrollen en kijken, ervaren sneller gevoelens van onzekerheid.
Filters, fitgirls en fake perfectie
Een groeiende groep jongeren voelt de druk om te voldoen aan de schoonheidsidealen die op TikTok worden getoond. Denk aan video’s met fitnessroutines, make-uptransformaties of de populaire ‘glow up’-trends. Door deze trends gaan veel jongeren zichzelf vergelijken met onrealistische versies van anderen en worden daar onzeker van.
Ook de Jonge Psychiater waarschuwt dat TikTok jongeren vaak een vertekend wereldbeeld geeft. De app zet in op content die blijft hangen en dat zijn vaak de video’s die inspelen op uiterlijk en succes.
Jongens versus meisjes: een verschil in impact
Opvallend is dat meisjes significant meer tijd spenderen op TikTok én vaker ontevreden zijn over hun lichaam dan jongens. Meisjes worden bovendien vaker blootgesteld aan content over lichaamsvormen, diëten en uiterlijk. Dit bevestigt ook het onderzoek van Trimbos, waarin staat dat vooral visuele platforms negatieve effecten kunnen hebben op jongeren met een lage zelfwaardering.
Wat kunnen ouders en scholen doen?
Bewustwording is de eerste stap. Bespreek met jongeren hoe TikTok werkt, hoe algoritmes content sturen en waarom het beeld dat ze zien vaak niet de realiteit is.
Scholen kunnen hier ook een sleutelrol spelen. Digiwijzer biedt lessen aan rondom sociale vergelijking, filters en digitale identiteit. Door jongeren bewust te maken van digitale invloeden, leren ze om met een kritische blik naar hun scherm te kijken.
