TikTok is allang niet meer alleen een app voor korte filmpjes en dansjes. Sinds de lancering van TikTok Shop in Nederland verandert het platform steeds meer in een plek waar entertainment en e-commerce samenkomen. Gebruikers kunnen nu met één klik producten kopen die ze in hun For You-pagina voorbij zien komen. Maar wat betekent dit voor hun koopgedrag, en welke risico’s spelen mee?
De opkomst van social shopping
Social media en shoppen zijn steeds meer met elkaar verweven. TikTok Shop maakt het mogelijk om producten direct in de app te kopen, zonder externe webshop. Volgens Emerce wil TikTok hiermee de concurrentie aangaan met grote platforms zoals Bol.com en Amazon. Voor jongeren, die dagelijks uren doorbrengen op TikTok, betekent dit dat de stap van ‘zien’ naar ‘kopen’ wel heel klein wordt.
Jongeren gevoelig voor impulsieve aankopen
Vooral jongeren (en kinderen) zijn gevoelig voor trends en de invloed van influencers. Uit een analyse blijkt dat kinderen sneller geneigd zijn iets te kopen als hun favoriete creator het aanprijst. Dit fenomeen zien we overigens al veel langer: sinds de opkomst van influencers op platforms zoals YouTube en Instagram willen kinderen en jongeren dezelfde producten als hun idolen. De komst van TikTok Shop maakt die verleiding nóg groter. De combinatie van entertainment, peer pressure en gemak maakt impulsieve aankopen aantrekkelijker dan ooit. Een lipgloss, gadget of limited edition hoodie is binnen seconden besteld.
Nieuwe verdienmodellen voor influencers
Met TikTok Shop verschuift ook het verdienmodel. Creators en influencers kunnen direct commissies verdienen op producten die via hun video’s worden verkocht. Dit zet de influencer-industrie in Nederland op scherp. Voor merken betekent dit een kans om jongeren nog directer te bereiken maar het legt ook druk op jongeren om méér te consumeren.
De keerzijde van TikTok Shop
De introductie van TikTok Shop brengt ook risico’s met zich mee. Bright wijst erop dat TikTok hiermee nóg meer data verzamelt over gebruikers: niet alleen wat ze leuk vinden, maar ook wat ze kopen. Dit vergroot de commerciële invloed van het platform en kan leiden tot manipulatief koopgedrag. Ook wordt de grens tussen reclame en content steeds vager, waardoor jongeren moeilijker onderscheid maken. Iets wat weer tegen de richtlijnen van de reclame codecommissie in kan gaan.
Wat scholen en ouders moeten weten
Voor ouders en scholen is het belangrijk om in gesprek te gaan over TikTok Shop. Jongeren moeten leren kritisch te kijken naar aanbiedingen en zich bewust te zijn van marketingtrucs. Ook is het goed om afspraken te maken over online aankopen en impulsgedrag. Daarnaast hoeft niet elk product dat in de video zichtbaar is precies het product te zijn dat je ook daadwerkelijk krijgt. Online oplichting ligt dus ook op de loer.
Bij Digiwijzer zien we dat digitale vaardigheden en mediawijsheid hierbij essentieel zijn. Onze digicoaches geven lessen over onder andere media-invloed, reclameherkenning en kritisch denken. Thema’s die steeds belangrijker worden in een wereld waar shoppen en social media samensmelten.
