Pubers leven in een wereld waarin het scherm gebruik elke dag toeneemt. De smartphone is hun agenda, contactmoment, ontspanning en plek waar ze zichzelf vergelijken met anderen. Pubers van 12 jaar en ouder zitten dagelijks uren achter een scherm, vooral voor social media, gamen en chatten. Dit lijkt misschien normaal, maar het brengt ook risico’s mee waar ouders en scholen steeds vaker vragen over stellen.
Waarom pubers zo veel online zijn
Het scherm gebruik van pubers wordt gedreven door een paar vaste factoren. Allereerst speelt sociale druk een grote rol. Groepsapps lopen door, influencers plaatsen nieuwe content en vrienden verwachten snelle reacties. Hierdoor blijven pubers uren online, vaak zonder er bewust bij stil te staan.
Daarnaast is het online leven voor pubers dé plek om nieuwe interesses te ontdekken. Denk aan gaming, sportcontent, tutorials, muziek of online challenges. Ze zoeken contact, ontspanning en bevestiging. Dat is logisch, want pubers willen erbij horen en zichzelf ontwikkelen. Toch zien we dat deze drijfveren ervoor zorgen dat schermtijd onbedoeld uit de hand loopt. Door de constante informatiestroom kunnen pubers moeilijk stoppen. Ze staan “altijd aan”.
De risico’s van excessief scherm gebruik bij pubers
Hoewel schermen niet per definitie slecht zijn, brengt overmatig schermgebruik risico’s mee. Pubers slapen slechter omdat hun telefoon tot laat blijft pingelen. Ze raken sneller afgeleid in de klas en vinden het lastig om offline activiteiten leuk te blijven vinden. Ook vergelijken pubers zichzelf voortdurend met anderen. Dit kan leiden tot onzekerheid, stress en soms zelfs angst om iets te missen. Juist omdat pubers nog volop in ontwikkeling zijn, voelen deze prikkels zwaarder. Daarom is begeleiding essentieel, thuis én op school.
Voor steeds meer dingen worden schermen gebruikt
Voor pubers zijn schermen een vast onderdeel van hun dagelijks leven. Ze gebruiken hun smartphone of laptop niet alleen voor social media, maar ook voor huiswerk, schoolportalen, entertainment, contact met vrienden, nieuws, muziek, sport en zelfs ontspanning. Het scherm is hun agenda, chatkanaal, bibliotheek en speelplek tegelijk. Omdat zoveel functies samenkomen in één apparaat, schakelen pubers moeiteloos tussen leren, gamen, chatten en scrollen. Dat maakt schermen handig en veelzijdig, maar het vergroot ook de kans dat schermgebruik ongemerkt oploopt. Juist daarom is bewustwording belangrijk: pubers moeten leren herkennen wanneer schermen helpen en wanneer het tijd is om even offline te gaan.
Hoe grip krijgen op het scherm gebruik van pubers
Grip krijgen op het schermgebruik van pubers begint niet bij strenge regels, maar bij duidelijke afspraken, structuur en regelmatig overleg. Als ouder of school kun je pubers helpen door samen inzicht te krijgen in hun schermtijd: welke apps gebruiken ze, waarom gebruiken ze die en wanneer loopt het uit de hand? Door hierover open in gesprek te blijven, ontstaat wederzijds begrip en meer motivatie om grenzen te respecteren.
Daarnaast helpt het om vaste rustmomenten in te bouwen, zoals schermvrije tijd voor het slapengaan of een telefoon vrije start van de schooldag. Pubers reageren ook goed op concrete afspraken, bijvoorbeeld: meldingen uit tijdens huiswerk, telefoon op één vaste plek ’s avonds of gezamenlijke momenten waarop iedereen even offline gaat. Voor scholen werkt het effectief om duidelijk beleid te hanteren, zoals telefoonzones of de telefoon ‘hotels’, heldere regels in de klas en lesmomenten waarin leerlingen leren nadenken over hun online gedrag.
Wanneer ouders en scholen dezelfde taal spreken en vergelijkbare afspraken hanteren, ontstaat er een stabiele basis. Pubers weten dan precies waar ze aan toe zijn en ervaren minder druk om continu online te moeten blijven.
De verwachting is dat het schermgebruik van pubers de komende jaren niet zal afnemen. Daarom is het essentieel dat zij leren hoe ze hun digitale wereld positief kunnen inzetten.
Wil jouw leerlingen en school pubers helpen om bewuster en veiliger om te gaan met hun schermtijd? Bekijk wat Digiwijzer voor jouw school kan betekenen of plan direct een les in.
