Tijdens de les even meekijken op het scherm van een klasgenoot. Het lijkt onschuldig. Toch blijkt de realiteit anders. Steeds vaker worden jongeren op school geconfronteerd met schokkende content. Denk aan geweld, expliciete beelden of extreme online video’s. En dat gebeurt vaak zonder dat volwassenen het doorhebben.
Wat er speelt in de klas
Uit recent onderzoek blijkt dat maar liefst 40% van de tieners tijdens schooltijd verontrustende content ziet via telefoons van klasgenoten. Dat betekent dat bijna de helft van de leerlingen hiermee in aanraking komt, vaak onverwacht. Daarnaast gaat het niet alleen om ‘per ongeluk’ zien. Leerlingen laten elkaar bewust filmpjes zien. Soms uit nieuwsgierigheid, maar ook om indruk te maken of reacties uit te lokken. Hierdoor ontstaat een situatie waarin schokkende content zich razendsnel verspreidt binnen een klas.
Waarom juist op school?
Opvallend genoeg gebeurt dit juist op school. Dat is geen toeval. Ten eerste zitten jongeren dicht op elkaar. Daardoor is het makkelijk om snel iets te laten zien. Daarnaast is er vaak minder toezicht op wat er precies op telefoons gebeurt. Ook speelt groepsdruk een grote rol.
Leerlingen willen erbij horen. Daardoor kijken ze mee, zelfs als ze dat eigenlijk niet willen. Bovendien vervaagt de grens tussen online en offline. Wat online begint, wordt in de klas gedeeld. En andersom.
De impact op jongeren
Schokkende content heeft meer effect dan vaak wordt gedacht. Allereerst kan het zorgen voor angst of onrust. Sommige beelden blijven lang hangen. Daarnaast kan het de norm verschuiven. Wat eerst heftig was, lijkt na verloop van tijd ‘normaal’.
Ook kan het invloed hebben op gedrag. Jongeren kunnen ongevoeliger worden voor geweld of juist sneller spanning opzoeken. Kortom, het is niet zomaar “een filmpje”. Het heeft impact op hoe jongeren kijken naar de wereld.
Waarom dit lastig te signaleren is
Voor scholen en ouders is dit een moeilijk onderwerp. Ten eerste gebeurt het vaak buiten het zicht van volwassenen. Even snel iets laten zien duurt maar een paar seconden. Daardoor is het lastig om het op te merken.
Daarnaast praten jongeren er niet altijd over. Ze vinden het normaal, of schamen zich juist voor wat ze hebben gezien. Ook is het lastig om regels te handhaven. Zelfs met telefoonbeleid blijft delen mogelijk, bijvoorbeeld via andere apparaten of momenten buiten de les.
Wat kun je als school doen?
Juist daarom is het belangrijk om hier actief mee aan de slag te gaan. Begin met het bespreekbaar maken van dit onderwerp. Niet alleen wanneer het misgaat, maar juist preventief. Leerlingen moeten begrijpen wat de impact is van wat ze zien én delen.
Daarnaast helpt het om duidelijke afspraken te maken. Wat is wel en niet oké? En wat doe je als je iets ziet dat niet goed voelt? Ook is het belangrijk om aan te sluiten bij de belevingswereld van jongeren. Zij ervaren deze content anders dan volwassenen vaak denken. Bij Digiwijzer zien wij dat gastlessen hierbij een groot verschil maken. Onze digicoaches gaan het gesprek aan in de klas en maken dit soort onderwerpen concreet en herkenbaar.
De rol van ouders
Ook thuis speelt dit onderwerp een rol. Ouders hebben vaak geen zicht op wat hun kind precies ziet op school. Toch is het belangrijk om hier wel over in gesprek te gaan. Vraag bijvoorbeeld wat kinderen online tegenkomen. En vooral: hoe ze zich daarbij voelen. Daarnaast helpt het om samen afspraken te maken over wat wel en niet gedeeld wordt. Open communicatie maakt hierin het verschil.
Van incident naar bewustwording
Een los incident lijkt misschien klein. Toch laat dit probleem zien dat er iets groters speelt. Schokkende content is geen uitzondering meer. Het hoort steeds vaker bij de online leefwereld van jongeren. Juist daarom is bewustwording essentieel. Door hier structureel aandacht aan te besteden, kunnen we voorkomen dat dit ‘normaal’ wordt.
Samen werken aan een veilige digitale omgeving
De digitale wereld stopt niet bij de schooldeur. Daarom is samenwerking belangrijk. Scholen, ouders en leerlingen hebben allemaal een rol. Alleen samen zorgen we voor een veilige omgeving, zowel online als in de klas. Wil je hier als school actief mee aan de slag?
Het team van Digiwijzer helpt met gastlessen waarin we onderwerpen zoals schokkende content, groepsdruk en online gedrag bespreekbaar maken. Praktisch, herkenbaar en direct toepasbaar in de klas.
