Open TikTok en de kans is groot dat je binnen enkele minuten een AI-video tegenkomt. Soms is dat direct duidelijk, maar steeds vaker lijken AI-video’s nauwelijks nog van echte beelden te onderscheiden. De kwaliteit van kunstmatige video’s neemt in hoog tempo toe en daardoor wordt het lastiger om te beoordelen wat echt is en wat volledig door AI is gemaakt.
Voor kinderen en jongeren is dat extra belangrijk. Zij gebruiken TikTok niet alleen voor entertainment, maar ook om informatie op te zoeken, trends te volgen en te leren over de wereld om hen heen. Wanneer AI-video’s nauwelijks nog herkenbaar zijn, wordt kritisch leren kijken steeds belangrijker.
AI wordt steeds beter
Een paar jaar geleden waren AI-video’s vaak nog eenvoudig te herkennen. Mensen hadden bijvoorbeeld zes vingers, gezichten vervormden of bewegingen zagen er onnatuurlijk uit. Die tijd ligt grotendeels achter ons. Nieuwe AI-modellen kunnen binnen enkele minuten complete video’s maken met realistische mensen, overtuigende stemmen en geloofwaardige omgevingen. Zelfs experts geven aan dat het steeds moeilijker wordt om met het blote oog te zien of een video echt is.
Dat betekent niet dat iedere AI-video misleidend is. Veel makers gebruiken AI juist om creatieve video’s te maken of verhalen te vertellen. Het wordt pas lastig wanneer kijkers niet meer doorhebben dat ze naar kunstmatig gemaakte beelden kijken.
Waarom dit voor kinderen een uitdaging is
Kinderen groeien op in een online wereld waarin beeld vaak als bewijs wordt gezien. Wanneer iemand iets op video laat zien, voelt dat automatisch geloofwaardig. Maar AI verandert dat uitgangspunt. Een overtuigende video betekent niet automatisch dat iets ook echt heeft plaatsgevonden. Daardoor kunnen nepnieuws, verzonnen verhalen of gemanipuleerde video’s geloofwaardig overkomen. Juist omdat AI steeds realistischer wordt, is het belangrijk dat kinderen leren om niet alleen naar de beelden te kijken, maar ook na te denken over de bron, de context en het doel van een video.
TikTok biedt wel mogelijkheden om content te filteren
TikTok heeft geen instelling waarmee AI-video’s volledig uit de tijdlijn verdwijnen. Wel kunnen gebruikers gebruikmaken van de trefwoord filters binnen het platform.
Via Instellingen en privacy â Contentvoorkeuren â Trefwoorden filteren kunnen woorden worden toegevoegd die je liever niet in je For You-pagina terugziet. Denk bijvoorbeeld aan woorden als AI, artificial intelligence, ChatGPT, Sora of andere termen die veel bij AI-content worden gebruikt.
TikTok heeft deze functie onlangs uitgebreid met Slimme trefwoord filters. Daarbij gebruikt het platform AI om ook vergelijkbare woorden en synoniemen te herkennen. Zo hoeven gebruikers niet iedere mogelijke variant zelf toe te voegen. Toch is dit geen waterdichte oplossing. Niet iedere maker vermeldt dat een video met AI is gemaakt en ook niet iedere AI-video bevat deze trefwoorden. Daardoor zullen AI-video’s nog steeds regelmatig in de tijdlijn verschijnen.
Digitale weerbaarheid wordt belangrijker
Technische hulpmiddelen kunnen helpen, maar ze lossen het probleem niet volledig op. Uiteindelijk draait het vooral om digitale weerbaarheid.
Praat daarom met kinderen over vragen als:
- Hoe weet je eigenlijk of een video echt is?
- Wie heeft deze video gemaakt?
- Is dezelfde informatie ook op andere betrouwbare plekken terug te vinden?
- Waarom zou iemand een AI-video maken?
Door deze vragen regelmatig samen te bespreken, leren kinderen dat niet alles wat overtuigend oogt ook daadwerkelijk waar is.
Kritisch kijken is de belangrijkste digitale vaardigheid
AI zal de komende jaren alleen maar beter worden. Daardoor zal het onderscheid tussen echte en kunstmatig gemaakte video’s steeds kleiner worden. Platforms ontwikkelen nieuwe manieren om gebruikers meer controle te geven over hun tijdlijn, maar volledige herkenning of filtering is op dit moment nog niet mogelijk.
Juist daarom is mediawijsheid belangrijker dan ooit. Niet omdat AI per definitie slecht is, maar omdat kinderen moeten leren dat online beelden niet altijd de werkelijkheid laten zien. Wie leert om kritisch te kijken, bronnen te controleren en vragen te stellen, is beter voorbereid op een online wereld waarin AI steeds vaker een rol speelt.
