Wie iets wil weten, opent Google. Dat was jarenlang bijna vanzelfsprekend. Voor jongeren geldt dat steeds minder. Het zoekgedrag van jongeren verspreidt zich over verschillende platforms. TikTok wordt gebruikt voor snelle uitleg en inspiratie, YouTube voor uitgebreidere video’s en Reddit voor ervaringen van anderen.
Google verdwijnt daarmee niet. Jongeren lijken vooral beter te kiezen welk platform past bij hun vraag. Daardoor verandert niet alleen waar zij informatie vinden, maar ook welke informatie zij als eerste te zien krijgen.
Het zoekgedrag van jongeren speelt zich op meerdere platforms af
We schreven eerder al over de opkomst van social search onder jongeren. Sociale media worden daarbij gebruikt zoals vroeger vooral een zoekmachine werd gebruikt. Jongeren typen een vraag direct in TikTok, Instagram of YouTube en bekijken daar de resultaten.
Die ontwikkeling zet door. Internationaal onderzoek dat door DEN wordt aangehaald, laat bijvoorbeeld zien dat 41 procent van Gen Z een zoektocht begint op sociale media. Bij 32 procent is een traditionele zoekmachine het startpunt.
Dat betekent echter niet dat jongeren massaal stoppen met googelen. Het zoeken wordt juist veelzijdiger. Een vraag kan op TikTok beginnen, via YouTube worden uitgediept en vervolgens via Google of Reddit worden gecontroleerd.
TikTok geeft snel een beeld van het antwoord
TikTok past goed bij vragen waarbij jongeren snel willen zien hoe iets werkt of wat anderen ergens van vinden. Denk aan een recept, een vakantiebestemming, studietips, een nieuwe game of uitleg over een onderwerp dat in het nieuws is.
Het antwoord bestaat bovendien niet uit tien blauwe links. Jongeren zien direct een video waarin iemand iets voordoet of uitlegt. Daarnaast geven reacties onder een video meteen extra ervaringen en meningen.
Juist die snelheid maakt TikTok aantrekkelijk als zoekmachine. Tegelijkertijd vormt diezelfde snelheid een aandachtspunt. Een video van dertig seconden kan overtuigend overkomen, terwijl belangrijke context ontbreekt of de maker geen deskundige is.
YouTube biedt meer ruimte voor uitleg
Wie meer verdieping zoekt, kan vervolgens bij YouTube terechtkomen. Een korte TikTok kan bijvoorbeeld uitleggen wat een programmeertaal is. Op YouTube vindt een leerling daarna een tutorial van twintig minuten waarin daadwerkelijk wordt voorgedaan hoe die taal werkt.
YouTube blijft bovendien een groot onderdeel van het mediagebruik van jongeren. Het Grote Jongerenonderzoek 2026 laat zien dat 82 procent van de onderzochte jongeren en jongvolwassenen van ongeveer 15 tot 35 jaar YouTube gebruikt.
Daarmee vervult YouTube een andere rol dan veel kortevideoplatforms. Het platform kan zowel een zoekmachine, videotheek als leeromgeving zijn. Toch blijft ook hier de vraag belangrijk wie de video heeft gemaakt en waarop de informatie is gebaseerd.
Reddit wordt gebruikt voor ervaringen van anderen
Daarnaast valt de groei van Reddit op. Het platform bestaat uit duizenden communities waarin gebruikers vragen stellen, ervaringen delen en met elkaar discussiëren.
Juist wanneer iemand wil weten wat andere mensen ergens écht van vinden, kan Reddit aantrekkelijk zijn. Een zoekopdracht als ‘welke laptop is geschikt voor mijn studie?’ levert daar geen webwinkel op, maar vaak lange gesprekken tussen gebruikers die verschillende modellen hebben geprobeerd.
In het Verenigd Koninkrijk groeide Reddit de afgelopen jaren sterk. Uit cijfers van Ofcom blijkt dat het platform in 2025 inmiddels 71 procent van de Britse internetgebruikers tussen 18 en 24 jaar bereikte. Ook The Guardian beschreef hoe vooral jonge gebruikers Reddit vaker bezoeken voor menselijke ervaringen en meningen. Het gaat daarbij om Britse cijfers, maar de ontwikkeling laat wel zien welke rol online communities kunnen krijgen binnen zoekgedrag.
Ook hier geldt echter dat populariteit iets anders is dan betrouwbaarheid. Een veel geüpvote reactie kan een nuttige ervaring bevatten, maar hoeft daarom nog geen feitelijk juist antwoord te zijn.
Google verdwijnt dus niet
De ontwikkeling wordt soms samengevat als ‘jongeren gebruiken TikTok in plaats van Google’. Dat is eigenlijk te simpel.
Voor sommige vragen is een visueel antwoord handig. Voor andere vragen zoeken jongeren juist ervaringen of uitgebreide uitleg. En wanneer een concreet feit, een officiële organisatie of een specifieke website nodig is, blijft een traditionele zoekmachine praktisch.
Onderzoek naar zoekgedrag onder Gen Z wijst daarom steeds vaker op een combinatie van platforms. In een onderzoek onder duizend respondenten dat ContentGrip in 2026 beschreef, gaf 53 procent van Gen Z aan TikTok, Reddit of YouTube vóór Google te gebruiken. Tegelijkertijd bleef Google onderdeel van de verdere zoektocht.
Het is dus minder een strijd tussen Google en TikTok. Het internet verandert in een omgeving met meerdere zoekingangen.
Het platform bepaalt mede welk antwoord je krijgt
Dat maakt informatievaardigheden ingewikkelder. Bij Google bepaalt een algoritme welke pagina’s bovenaan staan. Op TikTok, YouTube en Reddit spelen eveneens algoritmes, populariteit en gebruikersgedrag een grote rol.
Bovendien ziet niet iedere jongere dezelfde informatie. Wie vaker filmpjes over een bepaald onderwerp bekijkt, krijgt daar meestal meer van aangeboden. Daardoor kan het lijken alsof een mening of uitleg algemeen wordt gedeeld, terwijl de gebruiker vooral een persoonlijke selectie ziet.
Daarom gaat kritisch zoeken niet alleen meer over de vraag: Is deze website betrouwbaar? Jongeren moeten ook begrijpen waarom juist déze video, post of reactie aan hen wordt getoond.
Van bron zoeken naar bronnen vergelijken
Voor ouders en onderwijsprofessionals betekent dit dat het weinig zin heeft om alleen te zeggen dat jongeren ‘even moeten googelen’. Een zoekmachine is niet automatisch betrouwbaar en TikTok is niet automatisch onbetrouwbaar. De bron, onderbouwing en context zijn belangrijker dan het platform waarop informatie staat.
Juist daarom kunnen enkele eenvoudige vragen helpen:
- Wie heeft deze informatie gemaakt en waarom?
- Worden bronnen, onderzoeken of deskundigen genoemd?
- Gaat het om een feit, mening, ervaring of reclame?
- Vind je dezelfde informatie ook bij een andere, onafhankelijke bron?
- Waarom zou het platform juist dit resultaat aan jou laten zien?
Daarmee verschuift informatievaardigheid van een antwoord kunnen vinden naar een antwoord kunnen beoordelen.
Weten waar je moet zoeken wordt een digitale vaardigheid
Jongeren hebben toegang tot een enorme hoeveelheid informatie. Bovendien kunnen zij voor iedere vraag een platform kiezen dat past bij wat zij willen weten. Dat biedt veel mogelijkheden om zelfstandig te leren, ontdekken en vergelijken.
Tegelijkertijd wordt de route naar informatie minder overzichtelijk. Een TikTok-video, Reddit-reactie of YouTube-uitleg kan het begin van een goede zoektocht zijn, maar hoeft niet het eindpunt te zijn.
Juist daarin ligt een belangrijke opdracht voor digitale geletterdheid. Niet leren dat één platform goed en een ander slecht is, maar leren wanneer je waar zoekt, wie je vertrouwt en wanneer je verder moet kijken
