Je bekijkt een paar schoenen in een webshop, sluit de website en komt een paar dagen later terug. Tot je verbazing staan dezelfde schoenen nog tussen de aanbevelingen. Of je krijgt op een andere website advertenties te zien voor producten die je eerder hebt bekeken. Hoe kan dat, terwijl je helemaal niet bent ingelogd?
Websites kunnen bezoekers op verschillende manieren herkennen, ook zonder account. Dat gebeurt bijvoorbeeld via cookies, IP-adressen en browser fingerprinting. Maar hoe werken deze technieken precies? En hoeveel weet een website eigenlijk over jou?
Hoe kan een website je herkennen zonder inloggen?
Wanneer je een website bezoekt, wisselt je browser automatisch informatie uit met de server. Dat is nodig om de pagina goed weer te geven. Tegelijkertijd kan die informatie worden gebruikt om bezoekers van elkaar te onderscheiden.
Een website hoeft daarvoor niet te weten hoe je heet. Soms is het voldoende om te herkennen dat dezelfde browser eerder is langsgekomen. Zo kan een webshop onthouden welke producten je hebt bekeken of welke voorkeuren je hebt ingesteld.
Er is wel een verschil tussen iemand herkennen en identificeren. Een website kan herkennen dat dezelfde bezoeker terugkomt, zonder te weten welke persoon daarachter zit. Wanneer je later alsnog inlogt, kunnen eerdere activiteiten soms wel aan je account worden gekoppeld.
Cookies: hoe websites je bezoek onthouden
Een bekende manier om bezoekers te herkennen, is via cookies. Dit zijn kleine hoeveelheden informatie die websites in je browser kunnen opslaan. Wanneer je terugkomt, kan de website deze informatie opnieuw uitlezen.
Sommige cookies zijn noodzakelijk om een website goed te laten werken. Ze onthouden bijvoorbeeld wat er in je winkelmandje zit. Andere cookies worden gebruikt om bezoekersgedrag te analyseren of te volgen.
Vooral trackingcookies spelen hierbij een rol. Hiermee kunnen advertentiebedrijven onder bepaalde voorwaarden informatie verzamelen over je bezoeken aan verschillende websites. Daardoor kun je bijvoorbeeld advertenties krijgen voor producten die je eerder hebt bekeken.
Wat is browser fingerprinting?
Websites kunnen bezoekers ook herkennen zonder cookies. Een techniek die hiervoor wordt gebruikt, heet browser fingerprinting. Hierbij wordt een digitale vingerafdruk samengesteld op basis van eigenschappen van je browser en apparaat.
Denk aan je schermresolutie, besturingssysteem, taalinstellingen en tijdzone. Afzonderlijk zeggen deze gegevens weinig over jou, maar samen kunnen ze een relatief unieke combinatie vormen.
Een website kan deze combinatie vergelijken met eerdere bezoeken. Wanneer de kenmerken voldoende overeenkomen, kan dat erop wijzen dat dezelfde browser opnieuw wordt gebruikt. Dit werkt niet altijd betrouwbaar, maar maakt herkenning mogelijk zonder traditionele trackingcookies. Alleen cookies verwijderen is daarom niet altijd voldoende om tracking te voorkomen.
Kan een website je herkennen via je IP-adres?
Iedere internetverbinding gebruikt een IP-adres. Wanneer je een website bezoekt, kan de server doorgaans zien vanaf welk openbaar IP-adres je verbinding maakt.
Een IP-adres kan informatie geven over je internetprovider en globale locatie. Ook kan een website herkennen dat meerdere bezoeken vanaf hetzelfde adres plaatsvinden. Toch betekent dit niet automatisch dat het om dezelfde persoon gaat.
Op school of thuis kunnen meerdere apparaten hetzelfde openbare IP-adres gebruiken. Bovendien kan je IP-adres veranderen, bijvoorbeeld wanneer je overschakelt van wifi naar mobiele data. Een IP-adres alleen is daarom meestal onvoldoende om iemand betrouwbaar te herkennen.
Ben je onzichtbaar in de incognitomodus?
Veel browsers bieden een incognitomodus aan. Hiermee kun je internetten zonder dat je browser de geschiedenis van die sessie lokaal bewaart. Ook worden cookies uit de privΓ©sessie doorgaans verwijderd wanneer je alle privΓ©vensters sluit.
Toch maakt de incognitomodus je niet onzichtbaar. Websites kunnen nog steeds technische informatie ontvangen, waaronder je IP-adres en bepaalde browserkenmerken. Ook browser fingerprinting blijft in sommige gevallen mogelijk.
De incognitomodus is dus vooral handig wanneer je niet wilt dat andere gebruikers van hetzelfde apparaat je browsegeschiedenis kunnen terugvinden. Het voorkomt niet dat websites informatie over je bezoek kunnen verzamelen.
Wat kun je doen om online tracking te beperken?
Helemaal voorkomen dat websites technische informatie ontvangen, is lastig. Wel kun je maatregelen nemen om onnodige tracking te beperken.
- Weiger trackingcookies: accepteer alleen noodzakelijke cookies wanneer je die keuze krijgt.
- Controleer je browserinstellingen: veel browsers kunnen cookies van derden en bekende trackers blokkeren.
- Verwijder websitegegevens: hiermee kun je opgeslagen cookies wissen, maar niet alle vormen van herkenning voorkomen.
- Gebruik privacybescherming: sommige browsers bieden aanvullende bescherming tegen tracking en fingerprinting.
In Nederland en de Europese Unie gelden bovendien regels voor online tracking. Voor veel trackingtechnieken moeten websites vooraf toestemming vragen. De Autoriteit Persoonsgegevens geeft meer informatie over cookies en privacy.
Wat betekent dit voor kinderen en jongeren?
Kinderen en jongeren bezoeken dagelijks websites, webshops, games en sociale media. Ook wanneer ze nergens zijn ingelogd, kunnen bepaalde activiteiten worden geregistreerd en aan een browser of apparaat worden gekoppeld.
Voor ouders en onderwijsprofessionals biedt dit een aanleiding om met jongeren te praten over online privacy. Waarom verschijnen bepaalde advertenties? Wat gebeurt er wanneer je cookies accepteert? En welke gegevens laat je achter tijdens het internetten?
Deze vragen sluiten aan bij digitale geletterdheid in het onderwijs. Door te begrijpen hoe websites informatie verzamelen, kunnen jongeren bewustere keuzes maken over hun online privacy. Een website hoeft namelijk niet te weten hoe je heet om je bij een volgend bezoek toch te kunnen herkennen.


